ระบบเชื่อมโยงแหล่งการเรียนรู้    |   หน้าหลัก    |   เว็บบล็อก    |   คู่มือสำหรับการฝึกอบรม    |   คู่มือระบบเชื่อมโยงฯ
ค้นหา :
ประวัติ

 

ประวัติความเป็นมาของจังหวัดระยอง 

ลิขิตนำคำบรรยายขยายขนาน                    เรื่องตำนานนามระยองของเราหนา

ให้ประจักษ์หลักฐานชั่วกาลนา                              เพื่อสืบหาเพิ่มเติมเสริมต่อไป

เผดิมดินถิ่นนี้มีชนชาติ                             นามประกาศเผ่าชองมองเห็นไหม
อาศัยอยู่ยืนยงคงยาวไกล                           ชำนาญไพรใฝ่หาอาหารกัน

ถือเป็นชนพื้นเมืองเรื่องวิวัฒน์                  ใช้ลูกปัดและทองเหลืองประเทืองฉันท์
ประดับกายให้เห็นเป็นสำคัญ                                เป็นเผ่าพันธุ์ของ-เขมรซ่านเซ็นมา

แล้วระยองคำนี้จึงมีเกิด                            ต้นกำเนิดถูกต้องชองภาษา
จากราย็องเนิ่นนานกาลเวลา                                  เพี้ยนเป็นว่าระยองต้องปัจจุบัน

พจนานุกรมไทยไม่มีกล่าว                        ถึงเรื่องราวคำระยองมองแล้วขัน
สันนิษฐานกันแลว่าแปลกัน                                  ระยองนั้นคือเขตแดนของแผ่นดิน

บางกระแสแลความหมายไปอีกหนึ่ง          ว่าหมายถึงไม้ประดู่ดูดาษถิ่น
บ้างก็สันนิษฐานเนิ่นนานยิน                                คำเพี้ยนดิ้นมาจากในไร่ยายยอง

ก็เล่าขานกันไปให้ประจักษ์                       ยึดเป็นหลักตำนานสืบสานส่อง
อนุชนเชิญคิดด้วยช่วยตรึกตรอง                            ว่าถูกต้องแล้วหรือยังดังเล่ามา

ลุ พ.ศ. สันนิษฐานกาลสมัย                      พันห้าร้อยปีไทยไม่กังขา
เมืองระยองก็เกิดกำเนิดมา                                    ก็เล่าว่าขอมผู้สร้างกล่าวอ้างอิง

เพราะว่ามีศิลปการงานของขอม                 ปรากฏพร้อมยอมรับนับถูกยิ่ง
มีซากหินสลักประจักษ์จริง                                    ทุกทุกสิ่งมรให้เห็นเป็นพยาน

อยู่บ้านดอนบ้านหนองเต่าเอาออกอ้าง        คูค่ายสร้างประจักษ์เป็นหลักฐาน
ทั้งซากศิลาแลงแสดงการ                          ตั้งอยู่บ้านคลองยายล้ำลองตามยล

ถ้าพุ่งลงพงศาวดารกาลสมัย                      พ.ศ.ไซร้อย่าได้นับให้สับสน
ว่าสองหนึ่งหนึ่งสามห้ามวกวน                             แสดงผลให้เห็นเป็นสำคัญ

ว่าระยองปรากฏชื่อยึดถือได้                      อยู่สมัยอยุธยาธานีสวรรค์
พระมหาธรรมราชาเป็นราชัน                               ระยองมั่นคงชื่อเลื่องลือไป

ถึง พ.ศ. ต่อมาว่าชัดแจ้ง                           เลขแสดงแห่งสองสามศูนย์เก้าไข
พระยาตากฝากเหตุการณ์อันเกรียงไกร                    นัพไทยไพร่พลดั้นด้นมา

ฝ่าวงล้อมเหล่าพม่าสาหัสนัก                     หยุดพลพักที่ระยองของเราหนา
ผูกช้างทรงตรงต้นสะตือนา                                   อยู่วัดลุ่มมหาชัยชุมพล

 

รวบรวมพลต่อไปจันท์ฯเพื่อฟันฝ่า ยึดกรุงศรีอยุธยามาอีกหน

ว่าเสียกรุงครั้งที่สองก็ต้องตน                                กูให้พ้นทาสพม่ามาเป็นไท

ปัจจุบันระยองของเรานี้                            มีศักดิ์ศรีเป็นจังหวัดจำรัสใส
มีนานานผลาผลน่าสนใจ                          เงาะทุเรียนมังคุดไซร้ได้โอชา

มีกะปิน้ำปล่าว่ารสเลิศ                              เป็นถิ่งเกิดยอดกวีศรีภาษา
นามพระคุณสุนทรภู่ครูตำรา                                 แห่งมหากวีศรีชาติไทย

เกาะเสม็ดเป็นสถานด้านพักผ่อน               ชื่อกระฉ่อนตราตรึงถึงไหนๆ
อนุสาวรีย์สุนทรภู่ดูชื่นใจ                          ถิ่นท่องเที่ยวถ้าพูดไปให้มากมี

แต่ขอจบครบคำนำลิขิต                             คงนิมิตนามระยองให้ผ่องศรี
ให้สถิตเสถียรไว้ในธาตรี                                     สดุดีเมืองระยองของเราเอย

 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
วิรุฬห์ แสงทอง “ประพันธ์”

 

                                ระยอง ตามหลักฐานและประวัติศาสตร์ ระยองเริ่มมีชื่อปรากฏในพงศาวดารเมื่อปีพ.ศ.2113 ในรัชสมัยของสมเด็จพระมหาธรรมราชาแห่งกรุงศรีอยุธยา  ส่วนประวัติดั้งเดิมก่อนหน้านี้เป็นเพียงข้อสันนิษฐานที่พอจะเชื่อถือได้ว่า ระยองน่าจะเป็นเมืองที่ก่อสร้างขึ้นสมัยขอม คือเมื่อประมาณพ.ศ.1500 ซึ่งเป็นสมัยที่ขอมมีอำนาจครอบคลุมอยู่ในดินแดนสุวรรณภูมิ   มีเมืองนครธมเป็นราชธานี ขอมได้สร้างเมืองนครพนมเป็นเมืองหน้าด่านแรก   เมืองพิมายเป็นเมืองอุปราช   และได้สถาปนาเมืองลพบุรีขึ้นเป็นเมืองสำคัญด้วย   ส่วนทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของเมืองนครธม  เมืองหน้าด่านเมืองแรกที่ของสร้างขึ้นก็คือ เมืองจันทบูรหรือจันทบุรีในปัจจุบัน  เมื่อขอมสร้างเมืองจันทบุรีเป็นเมืองหน้าด่าน ได้นำเอาอารยธรรมของขอมเข้าสู่แคว้นทวารวดี   ก็น่าจะอนุมานได้ว่าของเป็นผู้สร้างเมืองระยองนี้  แต่ไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัดว่าสร้างขึ้นในสมัยใด  นักโบราณคดีได้สันนิษฐานจากหลักฐานที่ได้ค้นพบ  คือซากหินที่สลักรูปต่างๆ ที่ปรากฏอยู่ที่บ้านดอน บ้านหนองเต่า  ตำบลเชิงเนิน อำเภอเมืองระยอง  มีคูค่ายและซากศิลาแลงบ้านคลองยายล้า ตำบลบ้านค่าย  อำเภอบ้านค่าย  ซึ่งเป็นศิลปะแบบขอม ทำให้สันนิษฐานได้ว่าระยองน่าจะเป็นเมืองที่ก่อสร้างขึ้นในสมัยของขอมเรืองอำนาจ  นอกจากนี้ เมืองระยองยังมีความเกี่ยวพันกับประวัติศาสตร์สำคัญของชาติไทย กล่าวคือ เมื่อปีพ.ศ.2309 พม่ายกทัพมาล้อมกรุงศรีอยุธยามีกำลังพลมหาศาล ฝ่ายไทยมีกำลังพลน้อย และขาดความสามัคคี   พระยาวชิรปราการหรือพระยาตาก ซึ่งถูกเกณฑ์ไปช่วยป้องกันกรุงศรีอยุธยา  ได้นำไพร่พลต่อสู้ป้องกันรักษากรุงไว้อย่างสุดความสามารถ จนเห็นว่าไม่สามารถรักษา

กรุงไว้ต่อไปได้แล้ว   จึงได้รวบวมกำลังพลได้ประมาณ 500 คน  ตีฝ่าวงล้อมของข้าศึกออกมามุ่งหน้าไปเมืองจันทบุรี  ได้เดินทัพผ่านเมืองต่างๆ ของภาคตะวันออก โดยมาหยุดทัพที่ระยอง ผูกช้างทรงที่ใต้ต้นสะตือ  วัดลุ่มมหาชัยชุมพล (ปัจจุบันต้นสะตือยังคงปรากฏเป็นหลักฐาน)   พระยาตากได้รวบรวมพลที่

เมืองระยอง  เหล่าข้าราชการและประชาชนผู้จงรักภักดี ได้พร้อมใจกันยกย่องสถาปนาพระยาตากขึ้นเป็น

"เจ้าตากสิน" เมื่อพ.ศ.2310 ณ วัดลุ่มมหาชัยชุมพล ต่อมาได้เดินทัพไปตีเมืองจันทบุรี ยึดเป็นที่มั่นและกู้อิสรภาพจากพม่าได้ในที่สุด

 

ข้อสัณนิษฐานที่มาของคำว่า ระยอง

 

                        1. เดิมถิ่นนี้มีชนเผ่า ชองอาศัยอยู่ ซึ่งอพยพมาจากเขมร ชาวป่าพวกนี้นิยมใช้ลูกปัดสีต่างๆ และทองเหลืองเป็นเครื่องประดับ เรียก ไม้ประดู่ ตามภาษาชองเรียกว่า ราย็อง ต่อมาเพี้ยนเป็น ระยอง

                        2. คำว่าระยอง ไม่มีในพจนานุกรม ดังนั้นจึงเพียงแต่สันนิษฐานว่า ระยอง คือ เขตแดนของแผ่นดิน

                        3. อีกความเห็นหนึ่งให้ความเห็นว่า ระยอง น่าจะหมายถึงไม้ประดู่   ซึ่งขึ้นอยู่โดยทั่วไป และปัจจุบันตำบลที่เป็นตัวเมืองระยอง คือ ตำบลท่าประดู่

                        4. มีการสันนิษฐานว่า เดิมมีสตรีสูงอายุผู้หนึ่งชื่อว่า ยายยอง มาตั้งหลักปักฐานทำไร่ในแถบนี้ก่อนผู้อื่น จึงเรียกบริเวณนี้ว่า ไร่ยายยอง ต่อมาจึงเพี้ยนเป็น ระยอง ในปัจจุบัน

 

 



     Learning Resources Linkage System  |  ห้องสมุดประชาชนอำเภอป่าติ้ว ถ
Loading...